Đèn chùm đồng nguyên chất, mạ vàng 24k hay hợp kim: 4 cách phân biệt

Muốn phân biệt đèn chùm đồng nguyên chất với hợp kim mạ vàng, quý khách kiểm 4 thứ: nam châm, màu kim loại ở chỗ ren, cân nặng và dòng chất liệu trên trang sản phẩm. Đồng thau nặng khoảng 8,5 g/cm³, hợp kim kẽm chỉ 6,6–6,8 g/cm³, nên cùng cỡ thì đồng nặng hơn chừng 25–30%.

Ba loại này lúc mới bóc hộp nhìn gần như giống hệt nhau. Khác biệt chỉ lộ ra sau vài mùa nồm, khi lớp mạ trầy ở chỗ hay lau và lộ ra màu lõi bên dưới. Với một bộ đèn treo giữa phòng khách biệt thự hay giữa sảnh nhà thờ họ, lúc ấy thay đèn nghĩa là thêm công tháo hạ, dựng giàn giáo, có khi làm lại cả móc treo nếu đèn mới nặng hơn đèn cũ. Bởi vậy, quý khách nên biết mình đang mua lõi kim loại gì ngay từ lúc xem mẫu.

Đèn chùm đồng nguyên chất, mạ vàng 24k và hợp kim khác nhau ở đâu?

Khác nhau ở lõi kim loại, không phải ở màu bề mặt. Thứ người bán gọi là đồng nguyên chất trong đèn chùm thường là đồng thau đúc đặc, một hợp kim khoảng 70% đồng và 30% kẽm. “Mạ vàng 24k” chỉ nói về lớp phủ bên ngoài. Còn “hợp kim” là một chữ rất rộng, có thể là hợp kim kẽm đúc, nhôm hay kim loại khác rồi mạ màu vàng, nên luôn phải hỏi cụ thể.

Con số 70/30 lấy từ bảng thông số đồng thau C26000 của Wieland Concast, nhà sản xuất hợp kim đồng ở Mỹ: đồng 68,5–71,5%, còn lại là kẽm, và bảng này ghi rõ đèn, chao đèn, vỏ đui là những công dụng quen thuộc của loại đồng thau này. Đồng đỏ gần như nguyên chất thì có ánh đỏ rõ, nhìn khác hẳn màu vàng của đồng thau. Nói cách khác, khi nghe “đèn chùm đồng nguyên chất”, quý khách nên hỏi lại một câu: đồng thau đúc đặc, hay đồng đỏ?

Loại	Lõi kim loại	Dấu hiệu nhận biết
Đồng thau đúc (thường gọi là đồng nguyên chất)	Khoảng 70% đồng, 30% kẽm, nặng khoảng 8,5 g/cm³	Nam châm không hút, chỗ ren có màu vàng, cầm nặng tay
Đồng mạ vàng 24k	Lõi đồng thau, phủ một lớp vàng bên ngoài	Như đồng thau, riêng bề mặt vàng đậm và đều màu hơn
Hợp kim kẽm đúc mạ màu vàng	Loại Zamak khoảng 96% kẽm, 4% nhôm, nặng 6,6–6,8 g/cm³	Nam châm không hút, chỗ bong mạ có màu trắng bạc ánh xanh, nhẹ hơn
Sắt hoặc thép mạ	Sắt, thép	Nam châm hút ngay

Còn chữ “24k” thì chỉ cho biết lớp vàng phủ ngoài có tuổi bao nhiêu, không cho biết lớp ấy dày bao nhiêu. Quy định ghi nhãn của Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (16 CFR 23.3) đặt hai ngưỡng: hàng được ghi “mạ vàng điện phân” cần lớp vàng dày tối thiểu 0,175 micron, còn “mạ vàng dày” phải từ 2,5 micron, tức dày hơn khoảng 14 lần. Hai chiếc đèn cùng ghi mạ vàng 24k vì thế có thể bền rất khác nhau.

Phân biệt đèn chùm đồng bằng nam châm có chính xác không?

Nam châm chỉ trả lời được đúng một câu hỏi: trong đèn có sắt, thép hay không. Nó không tách được đồng thau với hợp kim kẽm, vì cả hai đều không bị nam châm hút.

Theo hướng dẫn nhận biết kim loại của Viện Bảo tồn Canada (Canadian Conservation Institute), sắt gần như luôn bị nam châm hút, còn đồng thì không. Viện này cũng lưu ý đồ sắt thường được mạ bằng nhiều kim loại khác, nên nhìn bề ngoài không ra là sắt, đến khi lớp mạ hỏng thì sắt bên dưới mới gỉ. Bởi vậy, nam châm là phép thử đầu tiên nên làm, nhanh và không để lại vết, có điều nó chỉ loại được đèn lõi sắt thôi nhé.

Một bộ đèn chùm ghép từ nhiều phần: tay đèn, thân giữa, đĩa ốp trần, ty hoặc dây treo. Quý khách nên áp nam châm vào từng phần, vì một bộ đèn có thể dùng nhiều chất liệu.

Nhìn màu ở đâu để phân biệt đèn chùm đồng nguyên chất với hợp kim?

Nhìn ở những chỗ không có lớp mạ: ren ốc, lỗ luồn dây, mặt trong chân đui, mép đúc ở đầu tay đèn. Đồng thau mới để lộ có màu vàng, đồng đỏ có ánh đỏ, còn kẽm là kim loại trắng bạc hơi ánh xanh.

Màu đồng thau và đồng đỏ lấy theo hướng dẫn của Viện Bảo tồn Canada ở trên, màu kẽm theo bảng tuần hoàn của Hội Hoá học Hoàng gia Anh. Viện Bảo tồn Canada cũng khuyên chỉ xem màu ở chỗ kim loại đã lộ sẵn, không cào xước bề mặt, vì vết cào sẽ ở lại vĩnh viễn. Chúng tôi cũng nghĩ vậy: đừng lấy dao cào thử lên một bộ đèn chưa mua.

Lúc lắp ráp là dịp dễ xem. Khi bắt từng tay đèn vào thân, đầu ren và chân đui đều lộ ra, quý khách nhìn được lõi kim loại mà không làm hỏng gì. Đội lắp của HomeLight cũng luôn đấu điện thử cho đèn sáng ở dưới đất trước, kiểm tra xong mới đưa lên trần, nên quý khách có thể đề nghị xem kỹ ngay lúc đó.

Đèn chùm đồng nguyên chất nặng hơn hợp kim bao nhiêu?

Nặng hơn khoảng 25–30% nếu cùng kích thước. Đồng thau C26000 có khối lượng riêng khoảng 8,5 g/cm³, còn các hợp kim kẽm đúc Zamak 2, 3, 5 chỉ 6,6–6,8 g/cm³ theo bảng thông số Zamak của Nyrstar, một nhà sản xuất kẽm ở châu Âu.

Cách so có ích là hỏi cân nặng cả bộ của hai mẫu cùng đường kính, cùng số tay, mẫu nặng hơn rõ rệt thường có nhiều đồng hơn. Có điều, cân nặng còn phụ thuộc vào chao đá, pha lê và độ dày thành đúc, nên đây là dấu hiệu để hỏi tiếp chứ chưa đủ để khẳng định.

Cân nặng còn là chuyện an toàn. Một bộ đèn chùm phòng khách bình thường đã nặng khoảng 5–15 kg, và trên trần thạch cao không gia cố thì đèn hoàn toàn có thể rơi. Đèn đồng cỡ lớn còn nặng hơn nhiều, như dòng DCD T1982 có bản tới D2000 × H2500 mm. Bởi vậy, chọn đèn chùm đồng nguyên chất cỡ lớn thì quý khách tính móc treo bắt vào sàn bê tông từ trước khi đóng trần nhé. Các bước cụ thể có trong bài quy trình lắp đặt một bộ đèn chùm pha lê an toàn.

Trang sản phẩm ghi chất liệu thế nào thì đọc ra sao?

Đọc đúng dòng “chất liệu”, và đọc từng chữ. “Đồng” khác “hợp kim”, “mạ vàng 24k” khác “mạ màu vàng 24k”. Chữ “màu” cho biết đó là tên màu của lớp hoàn thiện, không nói lớp phủ có vàng thật hay dày bao nhiêu.

Một ví dụ ngay trong kho HomeLight: mẫu J7/15, xếp trong danh mục đèn chùm đồng cao cấp vì dáng tân cổ điển và màu vàng, nhưng trang sản phẩm ghi rõ chất liệu là hợp kim, pha lê, gốm, nước mạ màu vàng 24k. Ảnh dưới là J7/15 đã lắp ở một căn hộ. Hợp kim không phải lựa chọn kém nếu quý khách biết mình đang mua gì. Đèn nhẹ hơn thì đỡ cho trần thạch cao căn hộ, và trang sản phẩm đã nói rõ chất liệu thì quý khách chọn đúng thứ mình cần.

Còn các mẫu dòng DCD, trang sản phẩm hiện ghi tên dòng là đèn chùm đồng, kích thước, xuất xứ nhập khẩu và bảo hành 24 tháng, chưa ghi tỉ lệ thành phần kim loại. Với những mẫu như vậy, hay với bất kỳ bộ đèn chùm đồng nguyên chất nào quý khách đang cân nhắc, đây là năm câu nên hỏi người bán trước khi chốt:

1. Lõi là đồng thau đúc, đồng đỏ, hợp kim kẽm hay sắt?
2. Lớp ngoài là mạ vàng thật, mạ màu vàng hay sơn phủ?
3. Nếu là vàng thật thì lớp mạ dày bao nhiêu micron?
4. Cả bộ nặng bao nhiêu kg, để tính móc treo?
5. Bảo hành bao lâu, có tính phần lớp mạ không?

Khi nào nên đặt làm đèn chùm đồng nguyên chất theo yêu cầu?

Khi quý khách cần chắc chắn về vật liệu, hoặc cần một cỡ mà mẫu sẵn không có. Đặt làm thì vật liệu lõi, lớp hoàn thiện và kích thước đều được chốt từ đầu và ghi vào hợp đồng, thay vì phải đoán qua ảnh.

Trường hợp hay gặp là phòng khách biệt thự thông tầng, sảnh công trình, hay gian chính nhà thờ họ, nơi đèn vừa phải to vừa phải hợp kiến trúc. Riêng không gian thờ tự, chuyện kích thước và phong cách chúng tôi đã viết ở bài đèn chùm nhà thờ họ. Còn nếu chưa rõ mẫu sẵn có vừa không, bài đặt làm đèn chùm riêng khi nào có 6 dấu hiệu đo được để quý khách tự kiểm.

HomeLight làm được đèn chùm đồng theo yêu cầu. Quy trình từ khảo sát tới lắp đặt quý khách xem ở trang đèn thiết kế riêng cho khách sạn và dự án. Trường hợp một mẫu sẵn đã vừa, quý khách xem giá cụ thể từng mẫu trong danh mục đèn chùm đồng cao cấp.

Hỏi đáp nhanh

Nam châm không hút thì chắc chắn là đèn chùm đồng nguyên chất?
Chưa chắc. Nam châm chỉ loại được sắt và thép. Hợp kim kẽm cũng không bị hút, nên phân biệt đèn chùm đồng nguyên chất còn cần xem màu chỗ ren và hỏi cân nặng cả bộ.

Mạ vàng 24k có phải là vàng thật không?
Nếu ghi “mạ vàng 24k” thì lớp phủ ngoài là vàng 24k, còn thân đèn vẫn là kim loại khác. Ghi “mạ màu vàng 24k” thì đó là tên màu. Trong cả hai trường hợp, độ dày lớp mạ mới quyết định đèn giữ màu được bao lâu.

Đèn chùm đồng để lâu có bị xỉn hay ra gỉ xanh không?
Đồng để trần lâu ngày sẽ xỉn màu, chỗ ẩm có thể lên lớp gỉ xanh hoặc xanh lam. Lớp mạ hay phủ bóng che lõi đồng, chỗ nào lớp phủ trầy thì chỗ đó dễ xỉn trước, nên lúc lau đèn quý khách nhẹ tay đấy.

Đèn chùm đồng ở HomeLight bảo hành bao lâu?
Các mẫu đèn chùm đồng có ghi bảo hành trên trang sản phẩm đều là 24 tháng. Đèn đặt làm riêng thì thời hạn bảo hành ghi trong hợp đồng.

Nếu quý khách đang phân vân giữa vài mẫu, cứ gửi ảnh mẫu, ảnh trần và số đo phòng qua Zalo. HomeLight sẽ gợi ý cỡ đèn hợp với không gian, và quý khách hỏi thẳng chất liệu lõi, lớp mạ, cân nặng của từng mẫu ngay trong lúc trao đổi.