Quạt trần quay theo chiều nào là đúng? Mùa hè và mùa đông
Quạt trần quay theo chiều nào là đúng tuỳ mùa. Mùa hè, nhìn từ dưới lên, cánh quay ngược chiều kim đồng hồ ở số vừa hoặc cao để gió thổi thẳng xuống người. Mùa đông, đảo sang cùng chiều kim đồng hồ và để số 1–2, quạt đẩy khí ấm đọng trên trần xuống mà không tạo gió lùa.
Nghe thì là chuyện nhỏ, nhưng để sai chiều thì chiếc quạt bạn bỏ tiền ra mua gần như mất tác dụng. Mùa hè quay ngược, quạt hút không khí lên trần, ngồi ngay bên dưới vẫn thấy oi. Mùa đông để nguyên chiều hè, mở số nhỏ nhất vẫn có luồng gió lạnh phả xuống vai, thế là cả nhà tắt quạt cất đi suốt mấy tháng. Dưới đây là cách nhìn chiều quay từ dưới lên, nút đảo chiều nằm ở đâu trên quạt DC và AC, và vì sao phải đợi quạt dừng hẳn rồi mới bấm.
Nội dung bài viết
Quạt trần quay theo chiều nào vào mùa hè?
Mùa hè, quạt trần quay theo chiều nào cũng có một đáp án: ngược chiều kim đồng hồ khi bạn đứng dưới nhìn lên, tức cánh lướt từ phải sang trái, chạy ở số vừa đến số cao. Chiều này ép không khí đi thẳng xuống, gặp người rồi toả ra quanh phòng nên da thấy mát.
Đây cũng là chiều mà hãng quạt trần Hunter của Mỹ hướng dẫn trong bài về chiều quay quạt trần theo mùa: mùa hè cánh chạy từ phải sang trái, tốc độ trung bình tới cao để tạo luồng gió mát.
Có điều, quạt không làm phòng lạnh đi như điều hoà, nó chỉ làm gió lướt qua da. Bởi vậy ra khỏi phòng thì nhớ tắt quạt nhé, chạy trong phòng trống chẳng ai được mát.
Mùa đông quạt trần quay theo chiều nào, có nên bật không?
Có, nếu quạt có chức năng đảo chiều. Mùa đông, quạt nên quay cùng chiều kim đồng hồ, hay còn gọi là xuôi chiều (nhìn từ dưới lên, cánh lướt từ trái sang phải), ở số thấp nhất hoặc số 2. Lúc đó quạt kéo không khí lên trần, đẩy lớp khí ấm sát trần dạt ra hai bên rồi trượt dọc tường xuống chỗ người ngồi.
Không khí nóng luôn bốc lên cao. Mùa đông ở Hà Nội, phòng bật điều hoà hai chiều hay máy sưởi thì lớp khí ấm nhất lại nằm sát trần, ngay chỗ không ai ngồi, và trần càng cao thì khoảng ấm lãng phí trên đầu càng lớn.
Hướng dẫn tiết kiệm năng lượng của Bộ Năng lượng Hoa Kỳ (energy.gov) nói rõ cách làm: đảo động cơ để quạt quay cùng chiều kim đồng hồ ở tốc độ thấp, tạo luồng khí đi lên, đẩy khí ấm gần trần xuống khu vực có người. Hướng dẫn đó cũng lưu ý: quạt trần không làm tăng nhiệt độ phòng, nó chỉ đưa phần hơi ấm đã có xuống chỗ bạn ngồi.
Còn vì sao phải để số thấp? Mùa đông chỉ cần khí ấm chuyển động chậm, đủ để trộn đều trong phòng. Mở số cao, dù đã đảo chiều, gió vẫn dội từ tường xuống thành luồng lùa và bạn lại thấy lạnh. Với quạt nhiều số như HL-FAN692V có 6 tốc độ, bạn cứ để số 1 trước, ngồi một lúc thấy chưa cảm nhận được gì mới tăng lên số 2.
| Mùa | Chiều quay (đứng dưới nhìn lên) | Tốc độ nên để |
|---|---|---|
| Hè, phòng nóng | Ngược chiều kim đồng hồ, cánh lướt phải sang trái | Số vừa đến số cao |
| Đông, có sưởi hoặc điều hoà ấm | Cùng chiều kim đồng hồ, cánh lướt trái sang phải | Số thấp nhất hoặc số 2 |
| Giao mùa, trời mát | Ngược chiều kim đồng hồ | Số thấp |
Đứng dưới nhìn lên, làm sao biết quạt trần quay theo chiều nào?
Cách chắc chắn nhất là bật quạt ở số thấp nhất, đứng ngay dưới bầu quạt, ngửa mặt lên và nhìn theo một cánh. Cánh đi từ phải sang trái là ngược chiều kim đồng hồ, chế độ mùa hè. Cánh đi từ trái sang phải là cùng chiều kim đồng hồ, chế độ mùa đông.
Số cao thì cánh quay nhanh, mắt dễ bị đánh lừa. Một lưu ý nữa là phải nhìn từ dưới lên. Nếu bạn đứng trên tầng lửng nhìn xuống quạt thì chiều quay sẽ thấy ngược lại, nhà nào có phòng khách thông tầng rất dễ nhầm ở chỗ này.
Mắt nhìn chưa chắc thì dùng da. Đứng dưới quạt đang chạy số vừa, nếu thấy gió thổi thẳng xuống đầu và vai là quạt đang ở chế độ hè. Nếu gần như không thấy gió, chỉ thấy không khí trong phòng chuyển động nhẹ, đó là chế độ đông.
Vì sao chỉ đổi chiều quay mà gió đổi hướng? Bởi cánh quạt trần không nằm phẳng mà được đặt nghiêng, giống mái chèo hơi chếch xuống nước. Quay chiều này, mặt nghiêng ấy ép không khí xuống, quay chiều kia thì hất lên trên. Vậy nên nếu mắt nhìn và cảm giác gió không khớp nhau, bạn cứ tin vào cảm giác gió: gió thổi xuống người là đúng chế độ mát.
Một số hãng còn không ghi chiều kim đồng hồ trong sách hướng dẫn mà ghi theo hướng gió. Quạt trần Kaiyo trong kho HomeLight, chẳng hạn mẫu OKI-2011, ghi chức năng đảo chiều là “hướng lên trên” và “hướng xuống dưới”. Hướng xuống dưới là chế độ hè, hướng lên trên là chế độ đông.
Nút đảo chiều nằm ở đâu: trên bầu quạt hay trên điều khiển?
Nút đảo chiều là thứ quyết định quạt trần quay theo chiều nào, và với quạt động cơ DC, nó thường nằm trên điều khiển từ xa. Với quạt động cơ AC, tuỳ mẫu: có loại đặt một công tắc gạt nhỏ trên bầu quạt, có loại đưa vào điều khiển, và cũng có loại không đảo chiều được.
Quạt DC điều khiển bằng mạch điện tử, nên đảo chiều chỉ là thêm một nút trên remote. HL-FAN660 (5 cánh, sải 1 220 mm, 5 tốc độ) có tính năng đảo chiều ngay trên điều khiển đi kèm, HL-FAN692V cũng vậy. HL-FAN809 loại 8 cánh, sải 1 524 mm thì gom 5 cấp gió, đảo chiều và hẹn giờ vào chung một chiếc remote.
Quạt AC thì khác. Loại không lắp điều khiển từ xa thường đặt công tắc đảo chiều ngay trên thân quạt, phía dưới cánh, bạn phải bắc ghế hoặc thang lên gạt. Hunter cũng mô tả như vậy: công tắc nằm trên thân quạt hoặc chụp đèn, gạt sang phía ngược lại là xong.
Còn một trường hợp cần biết trước khi mua: không phải quạt nào cũng đảo chiều được. Mẫu AC HL-FAN089 có điều khiển từ xa, đèn LED 3 màu, nhưng trang sản phẩm ghi rõ “không có đảo chiều quay”. Nếu bạn muốn dùng quạt cả mùa đông, hãy xem dòng “Chế độ quay” hoặc “Đảo chiều” trong bảng thông số trước khi chọn mẫu, hoặc hỏi chúng tôi.
| Loại quạt | Nút đảo chiều thường ở đâu | Cần để ý |
|---|---|---|
| Động cơ DC (HL-FAN660, HL-FAN692V, HL-FAN809) | Trên điều khiển từ xa | Giữ remote còn pin và đúng cặp với quạt |
| Động cơ AC không remote | Công tắc gạt trên bầu quạt, dưới cánh | Phải trèo lên gạt, nhớ ngắt quạt trước |
| Động cơ AC có remote | Tuỳ mẫu, có mẫu không đảo chiều | Xem dòng “Đảo chiều” trong thông số |
Bạn muốn hiểu kỹ hơn khác biệt giữa hai loại động cơ thì có thể đọc thêm bài so sánh quạt trần có đèn DC và AC.
Đảo chiều quạt trần cần lưu ý gì để không hỏng quạt?
Dù quạt trần quay theo chiều nào đi nữa, điều quan trọng nhất khi đổi là tắt quạt và đợi cánh dừng hẳn rồi mới đổi chiều. Hãng Hunter đặt bước này lên đầu trong hướng dẫn của họ, áp dụng cho cả quạt gạt công tắc lẫn quạt dùng điều khiển.
Lý do dễ hình dung. Cánh quạt trần nặng và có quán tính, sải càng lớn càng lâu dừng, bắt động cơ đang quay một chiều giật ngược lại là bắt nó chịu một cú ghì mạnh. Đợi thêm ít giây cho cánh đứng yên vẫn hơn phải gửi quạt đi bảo hành.
Mỗi lần giao mùa, bạn làm theo bốn bước sau:
- Tắt quạt bằng điều khiển hoặc công tắc tường, đợi cánh dừng hẳn.
- Quạt DC: bấm nút đảo chiều trên remote. Quạt AC có công tắc trên bầu: ngắt cầu dao hoặc công tắc tường, bắc thang chắc chắn rồi gạt công tắc sang phía ngược lại.
- Bật lại quạt ở số 1, đứng dưới nhìn lên kiểm tra chiều quay như cách ở phần trên.
- Thấy đúng chiều rồi mới tăng số. Mùa đông thì giữ ở số 1–2.
Nếu đã bấm đúng nút mà quạt vẫn quay chiều cũ, trước tiên hãy thay pin điều khiển và thử lại khi quạt đã dừng hẳn. Một số hãng yêu cầu bấm giữ nút vài giây chứ không chỉ bấm một lần, nên bạn mở sách hướng dẫn của mẫu đó ra xem. Làm vậy vẫn không được thì quý khách liên hệ bảo hành theo phiếu đi kèm sản phẩm, các mẫu HOMEFAN như HL-FAN692V được bảo hành động cơ 5 năm.
Hỏi đáp nhanh
Quạt trần không có chức năng đảo chiều thì mùa đông có nên bật không?
Không nên. Quạt không đảo chiều chỉ thổi gió xuống, mở số nhỏ nhất vẫn có luồng gió phả vào người nên càng thấy lạnh. Mùa đông cứ tắt hẳn, sang hè dùng lại.
Quạt trần đảo chiều có tác dụng gì, có làm phòng ấm lên không?
Không làm nóng thêm. Theo energy.gov, quạt quay cùng chiều kim đồng hồ chỉ đẩy khí ấm đang đọng sát trần xuống chỗ người ngồi, nên bạn thấy ấm hơn dù nhiệt độ phòng không đổi.
Quạt trần quay theo chiều nào khi trời giao mùa, mát nhưng chưa lạnh?
Vẫn để chiều hè, ngược chiều kim đồng hồ, nhưng chạy số thấp cho gió nhẹ. Chỉ đảo sang chiều đông khi trong phòng đã bật sưởi hoặc điều hoà ấm.
Biết quạt trần quay theo chiều nào rồi, nếu bạn đang chọn quạt mới và muốn dùng được cả hai mùa, hãy ưu tiên mẫu động cơ DC có nút đảo chiều trên điều khiển, bạn xem giá cụ thể từng mẫu trong danh mục quạt trần động cơ DC. Chưa chắc phòng mình hợp sải cánh nào, bạn gửi ảnh trần và số đo phòng qua Zalo, HomeLight sẽ gợi ý 2–3 mẫu có đảo chiều vừa với căn phòng đó. Bạn muốn đọc thêm về chế độ đảo chiều trên dòng quạt có đèn thì xem bài chế độ đảo chiều quạt trần có đèn DC.
