Quạt trần kêu lạch cạch, rè rè, kêu mà không quay: nguyên nhân và cách tự kiểm tra

Quạt trần kêu lạch cạch theo nhịp quay thường do lỏng vít ở 4 chỗ: cánh, chụp đế, ty quạt và chao đèn, bạn tự siết được sau khi ngắt aptomat. Kêu rè rè, ù ù, có mùi khét hoặc kêu mà không quay thì lỗi thường ở bộ điều khiển hay động cơ, nên dừng lại và gọi bảo hành hãng.

Tiếng kêu nghe thì nhỏ, nhưng nó đến từ một vật nặng đang quay ngay trên đầu cả nhà, nhiều đêm chạy suốt tới sáng. Một con vít lỏng mà để lâu, cánh rung mỗi ngày một mạnh, lỗ vít mòn rộng ra. Ngược lại, cũng có người sốt ruột tự mở bầu quạt thay tụ theo video và mất luôn quyền bảo hành. Bài này chia theo từng kiểu tiếng kêu, nói rõ việc nào bạn tự làm được với cái tua vít và cái thang, việc nào phải để kỹ thuật của hãng.

Quạt trần kêu do đâu, tự kiểm tra được đến mức nào?

Quạt trần kêu có hai nhóm nguyên nhân. Tiếng cơ khí như lạch cạch, tạch tạch, lọc xọc gần như luôn do lỏng vít hoặc lệch cánh, bạn tự kiểm được. Tiếng điện như rè rè, ù ù, lách tách, cùng mọi tiếng phát ra từ bên trong bầu quạt, thì phải để hãng kiểm tra.

Trong hướng dẫn xử lý quạt trần bị ồn, hãng quạt Hunter của Mỹ cũng viết rằng tiếng lạch cạch phần lớn đến từ cánh hoặc vít bát cánh bị lỏng, còn gặp tiếng lách tách, xèo xèo thì phải ngắt điện quạt ngay và gọi thợ điện. Bảng dưới gom 8 triệu chứng hay gặp:

Triệu chứng	Nguyên nhân thường gặp	Tự kiểm tra được không?
Lạch cạch, tạch tạch đều theo nhịp quay	Vít bắt cánh vào bầu quạt bị lỏng	Được, siết lại vít cánh
Lạch cạch sát trần, chụp đế rung	2 vít chụp đế lỏng, chụp chạm vào ty	Được, siết vít chụp đế
Lọc xọc, leng keng dưới bầu quạt	Chao đèn, chụp đáy bầu hoặc bóng lỏng	Được, siết chụp và bóng
Quạt lắc, kêu theo nhịp lắc	Bụi bám không đều, cánh lệch, cánh vênh	Được một phần: lau bụi, cân cánh. Cánh vênh cần hãng
Ty lắc, đế quạt xê dịch khi lay nhẹ	Lỏng ốc, thiếu chốt ty, đế bắt không chắc	Chỉ nhìn. Ngừng dùng, gọi người lắp
Rè rè, ù ù khi đang quay	Dimmer đấu vào quạt, bóng đèn, bộ điều khiển, động cơ	Chỉ loại trừ được dimmer và đèn
Cót két, rít, lách tách, mùi khét	Vòng bi, động cơ, dây điện	Không. Ngắt điện, gọi hãng
Kêu ù ù mà không quay	Tụ (quạt AC), bo mạch hoặc bộ nguồn (quạt DC), kẹt động cơ	Không. Ngắt điện, gọi hãng

Trước khi trèo lên kiểm tra quạt cần làm gì?

Ngắt aptomat nhánh cấp điện cho quạt, đừng chỉ tắt bằng điều khiển hay công tắc tường. Quạt có điều khiển từ xa vẫn có điện nuôi bộ nguồn trong chụp đế khi cánh đứng yên.

Ngắt xong, bạn dùng bút thử điện chạm vào vỏ chụp đế cho chắc, chờ cánh dừng hẳn rồi mới động tay. Thang chữ A phải đứng vững, có thêm một người giữ chân thang. Đồ nghề gọn hơn nhiều so với lúc lắp trong bài hướng dẫn lắp đặt quạt trần đèn trang trí: tua vít, cờ lê, bút thử điện và một chiếc khăn khô là đủ. Trước khi tháo chụp nào, chụp một tấm ảnh bằng điện thoại để lúc lắp lại biết vít nào vào lỗ nào.

Quạt trần kêu lạch cạch theo nhịp quay thì kiểm tra chỗ nào trước?

Kiểm tra vít cánh trước tiên. Đây là nguyên nhân hay gặp nhất khi quạt trần kêu lạch cạch đều đều theo vòng quay, và vít cánh luôn nằm sát bầu quạt, nơi cánh bắt vào bầu, không nằm ở đầu cánh.

Ảnh trên chụp lúc thợ HomeLight lắp chiếc quạt HL-FAN660, mỗi cánh nhựa vân gỗ được bắt vào bầu bằng các vít khoanh tròn. Bạn siết lần lượt từng vít của từng cánh, vừa chặt tay là đủ, vì cánh nhựa siết quá tay dễ nứt quanh lỗ vít. Siết xong cánh này mới chuyển sang cánh kế tiếp, để khỏi sót vít nào.

Siết vít cánh rồi mà vẫn kêu thì nhìn lên phía trần. Chụp đế, tức chiếc chụp che phần đế quạt bắt vào trần, được giữ bằng 2 ốc vít. Hai vít này lỏng thì chụp rung theo quạt và chạm vào ty, nghe lạch cạch ngay sát trần.

Còn tiếng lọc xọc, leng keng phía dưới bầu thì thường là phần đèn. Ở quạt có đèn, dưới bầu có chụp đáy bắt bằng vít, bên trong là bảng LED (bảng của HL-FAN660 gắn bằng nam châm), ngoài cùng là chụp đèn. Chụp đèn chưa vào hết khớp hoặc vít chụp đáy lỏng là đủ để kêu theo độ rung của quạt. Quạt dùng bóng đui xoáy thì vặn lại bóng cho chặt nhé.

Ty quạt và chốt an toàn kiểm tra thế nào?

Ty quạt là thanh nối đế quạt trên trần với bầu quạt, mỗi đầu ty được giữ bằng 2 ốc và một chốt an toàn. Bạn chỉ cần thấy đủ ốc, đủ chốt, và ty không xoay, không lắc khi lay nhẹ.

Theo bài hướng dẫn lắp của HomeLight, đầu ty phía trên có 3 lỗ chốt, đầu dưới có 2 lỗ chốt cắm vào bầu quạt. Đầu dưới được siết 2 ốc, cài chốt xuyên qua ty, rồi mới hạ chiếc chụp nhỏ xuống che. Bạn đẩy chụp nhỏ này lên dọc theo ty là thấy.

Đầu ty phía trên nằm trong chụp đế, chung chỗ với dây điện và bộ nguồn điều khiển, nên phần này bạn để người lắp kiểm tra. Có một trường hợp phải ngừng dùng quạt ngay: đế quạt xê dịch khi lay nhẹ, hoặc thiếu chốt ty. Với trần thạch cao, sơ đồ lắp của HomeLight dùng 2 ty sắt ren suốt bắt vào nở sắt trên trần bê tông phía trên, đế quạt bắt vào đầu ty thò xuống, nên lớp thạch cao không phải đỡ quạt. Sơ đồ ấy ghi trần cao từ 2,6 m và tải trọng điểm treo từ 50 kg. Quạt bắt thẳng vào thạch cao mà rung lắc là chuyện an toàn, không còn là chuyện tiếng ồn.

Quạt trần rung lắc, kêu theo nhịp lắc thì cân cánh thế nào?

Quạt trần kêu theo nhịp lắc thường do 3 thứ: bụi bám không đều, vít lỏng, hoặc một cánh nặng hay lệch hơn các cánh khác. Hai thứ đầu xử lý được ngay, thứ ba cân lại bằng bộ kẹp và miếng dán nặng, với điều kiện cánh không cong.

Thứ tự dưới đây chúng tôi rút gọn từ hướng dẫn cân bằng quạt trần của Hunter:

1. Ngắt aptomat, lau sạch bụi hai mặt từng cánh, bật lại chạy thử ở số cao nhất.
2. Vẫn lắc thì ngắt điện, siết lại toàn bộ vít ở đế, ty, cánh và phần đèn.
3. Đứng trên thang, nhìn dọc mép từng cánh về phía bầu quạt. Thấy cong là cánh đã vênh.
4. Cánh thẳng mà vẫn lắc thì kẹp kẹp nhựa vào giữa mép từng cánh, chạy thử, tìm cánh mà khi có kẹp quạt lắc ít nhất.
5. Dịch kẹp dọc cánh đó tới chỗ quạt êm nhất, dán miếng nặng lên mặt trên cánh, thẳng hàng với kẹp, gỡ kẹp và chạy thử lại.

Hộp quạt có kèm bộ cân cánh thì dùng luôn bộ đó. Có điều, Hunter nói rõ cánh đã vênh thì không cân bằng được, trường hợp đó cần thay cánh đúng mã qua hãng. Hãng cũng khuyên đầu cánh cách vật gần nhất ít nhất 30 inch, khoảng 76 cm.

Quạt trần kêu rè rè, ù ù khi đang quay có tự xử lý được không?

Bạn chỉ tự loại trừ được hai thứ: dimmer đấu vào đường điện quạt, và phần đèn của quạt. Còn lại là bộ điều khiển, bộ nguồn hoặc động cơ, đều là việc của hãng.

Hunter ghi rõ dimmer chỉnh độ sáng gây tiếng ù cho động cơ quạt trần, nên quạt đang đi qua dimmer thì nhờ thợ điện đấu lại theo sách hướng dẫn của quạt. Với quạt có đèn, bạn thử tắt đèn chỉ chạy quạt, rồi tắt quạt chỉ bật đèn: rè khi bật đèn là do bóng hoặc bảng LED, rè khi quạt quay là do bộ điều khiển hoặc động cơ. Tới đây thì dừng lại nhé, bộ nguồn trong chụp đế nối thẳng vào điện 220 V, không phải chỗ để tự thử.

Quạt trần kêu ù ù mà không quay, có mùi khét thì làm gì?

Ngắt aptomat ngay và gọi bảo hành hãng. Quạt trần kêu ù mà không quay nghĩa là động cơ vẫn nhận điện nhưng không khởi động được, quạt AC thường liên quan tới tụ, quạt DC là bo mạch hoặc bộ nguồn, cũng có khi động cơ bị kẹt.

Đừng để quạt ù lâu, động cơ có điện mà không quay sẽ nóng lên. Tiếng cót két, tiếng rít trong bầu hay mùi khét cũng xử lý y hệt. Việc của bạn là ghi lại mã quạt, ngày mua, tiếng kêu xuất hiện ở số mấy, và khi aptomat đã ngắt thì xoay nhẹ cánh bằng tay xem quay trơn hay nặng, để báo cho kỹ thuật hãng.

Không tự mở bầu quạt hay thay tụ vì một lý do rất cụ thể: theo chính sách của Panasonic và KDK mà chúng tôi đã tổng hợp, quạt tháo sửa ở nơi không được hãng uỷ quyền sẽ bị từ chối bảo hành. Quạt trần của hai hãng này lại được bảo hành tại nhà. Quạt hết hạn thì hãng vẫn sửa có tính phí, bạn nên hỏi báo giá trước rồi so với giá một chiếc quạt mới cùng cỡ.

Hỏi đáp nhanh

Quạt trần mới lắp đã kêu lạch cạch có phải lỗi máy không?
Phần lớn là vít cánh hoặc vít chụp chưa siết đủ chặt. Ngắt điện, siết lại theo các bước trên, vẫn kêu thì báo nơi bán khi quạt còn trong thời hạn đổi trả.

Có nên tra dầu khi quạt trần kêu cót két không?
Không nên tự tra. Muốn tra tới vòng bi phải mở bầu quạt, đó là việc của kỹ thuật hãng, quạt còn hạn có thể mất quyền bảo hành.

Quạt trần kêu nhưng vẫn mát, dùng tiếp được không?
Tiếng lạch cạch nhẹ do vít thì siết lại là dùng bình thường. Quạt lắc mạnh, ty hay đế xê dịch, có mùi khét hoặc tiếng lách tách thì ngừng dùng cho tới khi được kiểm tra.

Nếu quạt trần kêu thuộc nhóm phải gọi hãng, quý khách xem tổng đài, thời hạn và cách đặt lịch trong các bài bảo hành quạt trần Panasonic, bảo hành quạt Asia, trung tâm bảo hành quạt trần KDK và trung tâm bảo hành quạt trần Mitsubishi. Quạt đã cũ, báo giá sửa gần bằng quạt mới thì quý khách xem giá cụ thể từng mẫu trong danh mục quạt trần. Khi chọn được quạt mới, HomeLight nhận vận chuyển và lắp đặt, quý khách chỉ cần gửi ảnh trần, chiều cao trần và loại trần (bê tông hay thạch cao) qua Zalo để bên mình chuẩn bị đúng ty và phụ kiện treo.